//-->

وجود نقایص و شرور در نظام احسن چه لزومی دارد؟ آیا آفرینش مبتنی بر نظام احسن، آفرینشی نیست که نقص و شری در آن نباشد؟

نظام احسن نظامی است که بیشترین کمال ممکن از آن حاصل شود. می‌خواهیم بدانیم اساساً چرا در چنین نظامی باید نقایص و شرور باشند و اگر چاره‌ای جز این نیست، محدوده آن چقدر است. ابتدا ببینیم آیا نظامی را می... مطالعه بیشتر...

چرا همه انسان‌ها از ابتدا کامل آفریده نشده‌اند، و حتی سرانجام نیز همه، انسان کامل نخواهند شد؟

انسان موجودی مختار است و مرتبه وجود او مقتضی آن است که بتواند با اختیار خود کامل‌تر یا ناقص‌تر شود. اگر وجود چنین موجودی در طرح کلی نظام احسن می‌گنجد، همه لوازم آن نیز باید در این نظام فراهم باشد؛ از... مطالعه بیشتر...

حکمت فقر، بیماری، و مرگ برای انسان‌ها چیست؟

می‌پرسند: حکمت فقر و بیماری و مرگ چیست؟ اگر جهان با اینها کامل‌تر است، چرا مبارزه با فقر و بیماری، و تلاش برای حفظ جان خود و دیگران، دست‌کم در مواردی، کمال شمرده می‌شود؟ پاسخ این است که نمونه‌های... مطالعه بیشتر...

آیا علم ذاتیِ مطلق خداوند به غیر خود، مستلزم مجبور بودن انسان در کارهای خود نیست؟

اگر فردی مانند «الف» را با یکی از افعالش مانند «ب» در نظر بگیریم، می‌توان نشان داد که علم ذاتی مطلق خداوند مانع آن است که خواست الف در انجام شدن ب تأثیری داشته باشد، یا به عبارت دیگر، وی نمی‌تواند در... مطالعه بیشتر...

آیا اختیار مطلق الهی موجب سلب اختیار از انسان نیست؟

شبهه این است که بنا بر اختیار مطلق خداوند، هر کاری که هر کسی انجام می‌دهد به خواست خداوند تحقق می‌یابد. بنا بر این، آنچه در فعل هر فاعلی مؤثر است، خواست خداوند است، نه خواست دیگران. پس خواست هیچ فاعل... مطالعه بیشتر...

عدالت چیست؟ و چگونه می‌توان عدالت الهی را اثبات کرد؟

معنای لغوی عدل، برابری و برابر کردن است، و وقتی در باره فعل فاعلی مختار به کار می‌رود، بدین معناست که آن فاعلْ فعل خود را با همه خصوصیات و شرایطش، برابر با همان فعلی انجام دهد که تحقق آن در این شرایط... مطالعه بیشتر...

حکمت چیست و چگونه حکمت مطلق خداوند را می‌توان اثبات کرد؟

رئیس یك شركت تجاری را در نظر بگیرید که دو پیشنهاد مختلف را بررسی می‌کند. روشن است كه اگر وی بخواهد صرفاً بر اساس منافع اقتصادی شركت تصمیم بگیرد، پیشنهادی را انتخاب می‌کند که سود بیشتری عاید شرکت می‌... مطالعه بیشتر...

مقصود از نظام احسن چیست؟

فرض کنید هنوز چیزی خلق نشده و خداوند می‌خواهد دست‌به‌کار خلقت شود و چیزهایی را بیافریند. از آن رو که افعال خدا اختیاری، و منوط به خواست اوست، آنچه در باره مناط خواست خداوند می‌دانیم (حب ذات و در پی... مطالعه بیشتر...

نخستین علت غایی (هدف) برای افعال الهی چیست؟

با توجه به معنای علت غایی در فلسفه اسلامی، نتایج زیر درباره افعال الهی به دست می‌آید: 1. تمام افعال الهی علت غائی دارند؛ 2. علت غائی نخستین برای همه افعال الهی، حب خداوند به ذات خود است. اما در... مطالعه بیشتر...

نخستین علت غایی (هدف) برای کارهای اختیاری چیست؟

فرض کنید می‌خواهید نامه‌ای به دوست خود بنویسید و او را از حال خود باخبر کنید. خواسته شما، یعنی اینکه دوستتان از حالتان باخبر شود، غایت کار شماست. منظور از غایت، هدف مورد نظر فاعل از فعل خود است و به... مطالعه بیشتر...

صادق بودن خداوند به چه معنا است؟ و چگونه اثبات می‌شود؟

سخنان خداوند اگر به صورت امر و نهی و انشا باشد، وظایف عملی بندگان را تعیین می‌کند و خود به خود قابل اتصاف به صدق و کذب نیست. البته از آن رو که این امر و نهی‌ها برای نشان دادن راه سعادت و کمال بندگان... مطالعه بیشتر...

وصف تکلم از اوصاف ذاتی است یا فعلی؟ و تکلم خداوند به چه منظور است؟

یکی از اوصافی که به خدای متعال نسبت داده می‌شود، سخن گفتن است که از شئون ربوبیت الهی است. خداوند برای انتقال پیام و هدایت موجوداتی مانند انسان به سعادت و کمالشان، رابطه کلامی با برخی از آنها برقرار... مطالعه بیشتر...

قضا و قدر چیست؟ و اقسام آن کدام است؟

یکی دیگر از اوصاف فعلی خداوند قضا و قدر1 است. برای فهم بهتر قضا و قدر الهی، لازم است نخست در باره سرنوشت توضیح دهیم. مقصود از سرنوشتِ یک موجود کمیت، کیفیت و دیگر ویژگی‌ها، و به طور کلی نحوه وجود... مطالعه بیشتر...

واژه «اله» و «اُلوهیّت» به چه معنا است؟

واژه «اله» در باره کسی به کار می‌رود که شایسته عبادت و پرستش باشد. مراد از پرستش یک موجود، اظهار خضوع مطلق در برابر او و اطاعت بی‌چون‌وچرا از اوامر و نواهی اوست، به گونه‌ای که خضوع در برابر او و لزوم... مطالعه بیشتر...

مالکیت تکوینی و تشریعی چیست؟ و مالکیت مطلق تکوینی و تشریعی الهی چگونه اثبات می‌شود؟

مالکیت نوعی تسلط بر چیزی است. این تسلط یا امری حقیقی و تکوینی است یا اعتباری و قراردادی. از باب مثال، تسلطی که فرد بر قوا و اعضا و جوارح خود دارد و به سبب آن، می‌تواند به کارشان بگیرد، مالکیت حقیقی و... مطالعه بیشتر...

مقصود از ربوبیت تکوینی و تشریعی چیست؟

ربوبیت خداوند بر موجودات، گاه بدون وساطت انتخاب آگاهانه خود آنهاست، مانند ربوبیت خداوند بر آسمان‌ها و زمین، و نیز جمادات، گیاهان، حیوانات و برخی از شئون زندگی انسان همچون ویژگی‌های موروثی که انتخاب... مطالعه بیشتر...

ربوبیت به چه معنا است و ربوبیت مطلق خداوند چگونه قابل اثبات است؟

ربوبیت، تدبیر امور مخلوق است. تدبیر یک موجودْ اداره و پرورش آن موجود، یا به عبارت دیگر، تأمین نیازهای آن موجود و فراهم آوردن شرایط لازم برای رسیدن آن موجود به هدف مطلوب از خلقت آن است. این شرایط شامل... مطالعه بیشتر...

بر اساس توحید افعالی، آیا می‌توان گفت: خداوند فاعل گناهان و افعال زشت و ناپسند ما نیز هست؟

درباره توحید افعالی شبهه‌هایی قابل طرح‌اند. یک شبهه این است که اگر بپذیریم فاعل افعال موجودات دیگر نیز نهایتاً خداوند است، فاعل گناهان و افعال زشتِ برخی انسان‌ها نیز نهایتاً و به صورت غیر مباشر،... مطالعه بیشتر...

خالقیت به چه معنا است؟ و چه ارتباطی با توحید افعالی دارد؟

مقصود از خالقیت فاعلیت و وجودبخشی است، و بنا بر این، خداوند که وجودبخش است، خالق نامیده می‌شود. با توجه به یکتایی خداوند و این‌که همه موجودات دیگر، مخلوق خداوندند، می‌توان گفت: خالقیت خداوند، همه... مطالعه بیشتر...

توحید صفاتی چیست و چگونه اثبات می‌شود؟

روشن است که هر یک از اوصاف کمال خداوند، مفهومی غیر از دیگری دارد. مثلاً مفهوم «علم» غیر از مفهوم «قدرت» است. اما این بدان معنا نیست که ذات خداوند مرکب از چندین موجود مختلف باشد، و مثلاً بخشی از آن... مطالعه بیشتر...

صفحه‌ها